Gönderen Konu: YAKIN AKRABA EŞLEŞMELERİ  (Okunma sayısı 18023 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı ܓmit ÖZKANAL

  • Bölüm Editörü
  • *
  • İleti: 783
  • Karma: 0
YAKIN AKRABA EŞLEŞMELERİ
« : 25 Kasım 2009, 21:16:33 »
AV KÖPEKLERÝNDE YAKIN AKRABA ÇÝFTLEÞMELERÝ

Merhabalar,
Bu ay yazımın konusu köpeklerde özellikle de av köpeklerinde yakın akraba çiftleşmeleri. Bazen karşılaştığım arkadaşlar bana bu konuda sorular yöneltiyorlar ve zararı olup olmayacağını soruyorlar. Geçenlerde de bir tanıdığım geldi ve bir arkadaşının köpeğinin yavruladığını ve o arkadaşının da yavrulardan bir erkeği kendine ayırdığını, ayırdığı erkekle annesini çiftleştireceğini çünkü soyu bozmak istemediğini söyledi. Ben de böylece kafamda bu ay yazacak konuyu netleştirmiş oldum.

Daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi biz Türkler hemen hemen her şeyde aynı olduğu üzere köpek ve köpeklerden yavru alma konusunda da benzer davranıyoruz. Kendimizce doğru bildiğimiz konularda istediğimizi uyguluyor, sonra başarısız olunca da bunu “şans” faktörüne bağlıyoruz. Benim en çok üzüldüğüm nokta ise bilim çağında yaşamamıza karşın bilimselliğe uzağız ve ne yazık ki yabancılar bizden kat ve kat ötedeler.

Köpeklerden yavru alma ve istenilen çizgiyi tutturma konusunda da yoğun çalışmalar yapmışlar; yapılacak olan eşleştirmelerde neyin, nasıl ve niçin etkili olduğunu bulmuşlar ve bu doğrultuda da bilimsel olarak açıklamalarını yapmışlar. Þimdi sizlere bir kaynaktan aldığım bilgileri aktarmaya çalışacağım ancak sanırım öncelikle bazı teknik terimlerden söz etmekte yarar var.

Ýlk olarak inbreeding  (okunuşu: inbiriding) kavramını açacak olursak; bu, kavram hayvanlarda çok yakın yani anne ile oğlu, baba ile kızı, aynı batın kardeşler ya da farklı batın kardeşler veya sadece anne ya da babası farklı kardeşler  arasında üreme amaçlı çiftleşmelere deniyor. Ýkinci kavram da linebreeding (okunuşu: layn biriding) ki bu da aralarında kan bağı bulunan bireyler arasında yani dayı ile yeğeni, hala ile yeğeni ya da biraz daha uzak akrabalar  arasında diyebileceğimiz bir üreme yöntemi olarak açıklanabilir. Outcrossing (okunuşu: autkrossing) ise aralarında kan bağı bulunmayan hayvanların eşleştirilmesi olarak tanımlanabilir.

Bu her iki tür yöntemin amacı istenilen ırkta, istenilen çizgide, istenilen karakterde yavru elde etmek olarak özetlenebilir ancak her ne kadar kulağa hoş gelse de bu tür bir üretim herkesin yapabileceği bir şey değil. Ýlk başta tehlike yok gibi görünse de madalyonun diğer yüzü tehlikelerle dolu; bu tür eşleştirmeleri yaparken köpeklerin sadece genel görünüşü değil, aynı zamanda huyları ve genetik olarak herhangi bir hastalık taşıyıp taşımadıkları da çok önemli ve dikkate alınması gereken konulardan sadece bir kaçı.  Çünkü, bu tür bir eşleştirme yaptığınız takdirde köpeklerde bulunan iyi özellikler katlanabileceği gibi çok daha yüksek olasılıkla kötü özelliklerin ya da bizim göremediğimiz ancak köpeklerin genlerinde çekinik olarak bulunan istenmeyen özelliklerin veya hastalıkların katlanması ortaya çıkma ihtimali çok yüksek. “Ben denedim, hiçbir şey de olmadı” demek ise hiç bilimsel değil, çünkü ya biz olumsuzluğu göremiyoruzdur ya da tesadüfen o yavrularda oluşmamıştır ama bu hiç olmayacak anlamına da gelmemelidir.

Yurt dışında bu işin nasıl yapıldığına gelince; inbreeding çok ama çok seyrek kullanılan bir yöntem, daha çok linebreeding yapılıyor ama bunu da herkes değil, elindeki köpeklerin şeceresini çok iyi bilen üreticiler yapıyor. Birkaç jenerasyon bu şekilde yaptıktan sonra mutlaka bir kere de aralarında hiç akraba olmayan köpekle eşleştiriyorlar. Yani, diyelim ki bir köpek halasının kızının oğluyla çiftleşti, bu çiftleşmeden çıkan yavruyla dayısının oğlu çiftleşti, bunlardan da çıkan yavruyla artık bir akrabayı çiftleştirmiyorlar, kendi köpeklerinin özelliklerine uygun farklı bir kanı seçiyorlar ve bunun adına da “gen havuzunu genişletmek” diyorlar ve bu çiftleşmeden de doğan yavruları yine uzak akrabalarla çiftleştirmeye devam ediyorlar.

Þimdi tüm bu bilgiler doğrultusunda kendimize şu soruları sormalıyız: Biz köpeklerimizin şeceresini tam olarak biliyor muyuz? Huylarından ve genlerinin temiz ve saf oluşundan emin miyiz?  Bu sorulara “evet” yanıtını versek bile yine de bırakın inbreeding (çok yakın akraba eşleşmesi) yapmayı linebreeding (uzak akraba eşleşmesi) yapmayı bile düşünmemeliyiz ya da çok zorda kaldığımız durumlarda ve köpeklerin tüm soyunu ve huyunu iyi biliyorsak bir kereliğine denemeliyiz, yoksa sadece yavru almak için bu tür eşleştirmelere meydan vermemeliyiz.
Yararlı olması umuduyla,

Yararlanılan Kaynak: http://www.sloughi-international.com/linebreeding.htm
ܓmit ÖZKANAL
1970 ESKİŞEHİR